Deney: Maya canlı mıdır?

Siz hiç üflemeden ve hava vermeden bir balonun şiştiğini gördünüz mü?

Deney/Etkinlik Malzemeleri: 

  • Kuru Maya
  • Su
  • Şeker
  • Balon
  • Yemek kaşığı
  • Tatlı kaşığı
  • Plastik su şişesi

Deneyin Yapılışı: 

  • Plastik su şişesinin içine iki tatlı kaşığı maya konur.
  • Üzerin 2 tatlı kaşığı şeker ilave edilir.
  • Üzerine ılık su ilave edilir ve karıştırılır.
  • Şişenin ağzına bir balon geçirilir.
  • Şişe ılık su dolu bir kabın içinde 20 dakika kadar bekletilir.
  • Şişe ve balon aralıklı olarak gözlemlerinir.

Ben bu deneyin sonuna yetişmişim. Çünkü deneyden haberim yoktu. Her akşam, Arka Bahçede Bilim izleyip, ne yapacaklarını planlıyorlar. Taylan’ın “Anneee, bunu biz de yapabiliriiiiiz!!!” deyip, deneyi baştan sona anlatıyor. Neyse ki ertesi sabah, bunlar unutuluyor. Yoksa ev neye dönüşür bilemiyorum.   Evde kapı açılır açılmaz, “Anneee!!! “şeklinde bir sevinç çığlığı ve ardından kaybolmaları bir anda oldu. Hemen neler yaptıkları gösterdiler. Balonun şiştiğini görünce başardıkları için pek sevinmişler. Hatta bizim küçük zıpır, şişeyi çalkalayarak balonun daha çok şiştiği keşfetmiş. Böylece her on dakikada bir çalkalama işine girişince, ha balon yırtılıcak, ha  şimdi çıkacak diye yüreğimiz ağzımızda ailecek hop oturutup hop kalktık. :)

DSCN1829

Biraz da teorik bilgi: 

Mayalar, uygun sıcaklıktaki ortamda, yeterli nem ve besin bulunduğunda çoğalan tek hücreli canlılardır.
Bu canlıların başlıca besin kaynağı şekerdir. Mayaların, besinleri parçalaması sonucunda da alkol ve karbondioksit açığa çıkar.
Şişenin içinde de şeker olduğu için mayalar hızla çoğalmaya başladı ve besinleri parçalamlı ile karbondioksit açığa çıktı. Karbondioksit şişenin ağzına taktığımız balonun içine doldu ve şişmesini sağladı.

Bir de bunu deneyin:

Çocuklarla birlikte ekmek  mayalanıp hamurun kabarması ve piştikten sonra da karbondioksitin neden olduğu kabarcıklar gözlemlenebilir.

En Çok Okunan Yazılar/TOP-20

Bir yılın daha sonuna yaklaşırken insan ister istemez geçmiş yıla şöyle bir bakıyor. Ne umut ettik ne oldu? Bazen zorlu yıldı, iyi ki bitti diyor sanki bu 1 ocakta her şey değişecekmiş gibi. Bazen de hiç umrumuzda olmaz geçip giden günler.  Eskisinin nesi vardı ki yenisinin bir şeyi olsun, değil mi, diye dökülür kelimeler dilimizden istemsizce. Sonunda gerçek şu ki gün güneş doğarken başlıyor ve bir sonraki gün doğumuna kadar devam ediyor. Akış devam ediyor, bazen karlı bazen güneşli ama çoğu zaman farketmeden.

Bu kadar edebi duygusallıktan sonra :) miniklerveanneleri.com’un 2013 değerlendirmesini yapmak biraz tuhaf olsa da 2013 Yılında En Çok Okunan 20 yazıyı sizlerle paylaşmak ayrı bir hoşluk tabi ki. :) Efendim miniklerveanneleri.com’da 2013 yılında en çok okunan 20 yazısına baktığımızda;

20.sırada “Hakkımda” sayfası var. Ben, merak edenler çokmuş demek ki…:)

19.sırada Çocuklar İçin Mantık Bulmacaları

18.sırada Mutfakta Çocuk Var

17.sırada Lava Lamba Yaptık

16. sırada Yoğunluğu Fark Ettiren Deney

15. sırada Biz Matematiğe Böyle Başladık

14. sırada Bebeğime Mektup

13. sırada Çocuklar İçin Eğitici  Bilgisayar Oyunları

12. sırada Gizli Renkler Deneyi

11. sırada Mantık Bulmacaları

10. sırada Evde Zeka Geliştirici Faaliyetler

9. sırada Gazetenin Geri Dönüşümü deneyi

8. sırada  Uçan Çay Poşeti Deneyi

7. sırada Köpük Şelalesi Deneyi

6. sırada Sütte Renk Dalgaları Deneyi

5. sırada Renkli Fikirler Atölyesi

4. sırada Mor Lahana Rengarenk deneyi

3. sırada Çok Acayip Ama Çok Eğlenceli Bir Deney

2. sırada Akıllı Çocuk Atölyesi Sayfası

veee…

1. sırada Meraklı Minikler Laboratuvarı Sayfası

c3bcst-resim2.pngSıralamadan anlaşılacağı üzerine anneler çocukları faaliyet yaptırırken deneyleri merak etmişler, tercih etmişler. Belki de bu deneylerin sevilmesinin nedenlerininen bir kaçı da okul öncesi dönemdeki çocuklar auygun renkli, görselliği çok ve evde yapılabilcek malzmelerle oluşudur. Bir de,  belki de yakın zamanda yayımlanmış olmasından, belki de benim uygun tanıtım yapamamış olmamdan kaynaklanan nedenlerle bu listede yer alamamış ama tavsiye ettiğim 10 yazıyı da sizler için derledim.

  1. Sayılar Renkler ve Şekiller
  2. Çocuklara Sayıları Öğretmek
  3. Çocuklar Sandığımızdan Daha Akılllılar- Hafıza Oyunu
  4. Denge Oyunu
  5. Haydi Tahmin Et  Oyunu
  6. Ödül Oyunu- Şifre Çözmece
  7. Resimlerle Problem Çözme
  8. Çocukların Dil Gelişimini Desteklemek
  9. Çiçeğin İçtiği Su Nereye Gider Deneyi
  10. Bir Sonrakini Bul Bakalım- Örüntü

Tavsiye ettiğim bu yazılar da okunmay değer ve çocukların bilişsel gelişimini destekleyci oyunlar ve bilgiler içeriyor.

İşte, 2013 minİklerveanneleri.com’da böyle geçmiş. Okuyan, yorumlarıyla ve beğenileriyle destek veren, takipleriyle beni onurlandıran sizlere çok teşekkür ediyorum. İyi varsınız….

Yoğunluğu Fark Ettiren Deney

Hangisi daha ağır hangisi hafif gibi sorular, okul öncesi dönemdeki çocuklar için oldukça soyut sorular. Bunları somutlaştırarak anlatmak gerek. Daha önceki deneylerde yağ ile su karşılaştırıp hangisinin ağır olduğunu Sinem kendi keşfettiği için öğrendi. Arada sırada sorduğumda unuttuğunu fark ediyorum. Biraz düşünüyor, sanırım deneyi aklına getirip, öyle cevabı veriyor. Bu kez daha çok sıvıyı yoğunluk açısından karşılaştırmaya karar verdik. Evde bulduğumuz süt, su, yağ, alkol, nar ekşisi, bulaşık deterjanı gibi sıvıları, yoğunluk açısından karşılaştıralım dedik.

Deney ön bilgisi olarak,  bütün sıvıları bardağa tek tek boşalttığımızda hangisi altta olur, ağır olan mı, hafif olan mı, sorusu üzerine konuştuk. Sonra da sıvıları incelemesini istedim. Gerekirse karıştırabilir,eliyle dokunabilir veya sadece gözlemleyip bu deney sonucunda hangisi altta kalacağına karar vermeliydi. Sinem de inceledi karıştırdı, baktı sonunda bir liste ile tahminini yazdı.

Sıralamaya göre ilave ettiğimizde, alkol ile suyun karışacağını biliyordum ve deney tam istediğim görünümde olmayacaktı ama gene de tahmininin uyup uymadığını kendi görmesini istiyordum. Hem böylece yaptığımız deney üzerinde daha çok tartışabilirdik. Yazdığı sıralamaya göre sıvıları boşalttık. Biraz bekledikten sonra sonuç işte böyle oldu.

Alkol su ile karıştığından alkol, deney esnasında görünmedi. Bu nedenle çok az bir kırmızı gıda boyası ile renklendirip sonradan ilave ettik ve Sinem bu kez alkolün yağ’dan daha hafif olduğunu görebildi. Tahmini tutmadı ama görerek  ve yaparak yeni bir şey öğrendi. Aslında sıralamanın nasıl olabileceği üzerine konuştuk ve tekrar denedik. İşte sonuç:

NOT: Sıvılar çok yavaş ilave edilmeli. Özellikle su, süt alkol birbiriyle rahatlıkla karışabildiğinden ayrımları zor oluyor. Su ile alkolü karıştırmamak için eklediğimiz gıda boyası da bu esnada sütü ve suyu da renklendirebiliyor.

Bunlar da ilginizi çekebilir:

BİR OLAY, İKİ DENEY!

Bugün aynı olayı anlatan iki deney yaptık. Aslında bir tanesini daha önce denemiştik. Geçenlerde aynı olayı anlatan ikinci bir deneyi bulunca iki deneyi birleştirip, bir olayı açıklamanın tek bir yolu olmadığını göstermeye çalıştım Sinem’e. 

1. Deney- Isınan hava genişler, soğuyan hava büzülür.

     *Yumurta kavonoza nasıl girdi?*

2. Deney- Isınan hava genişler, soğuyan hava büzülür.

     * Su bardağın içine nasıl doldu?*

DENEY ÖN BİLGİSİ

Hava, etrafımızı çepeçevre saran bir gaz karışımıdır.  Isınmasıyla birlikte, gaz molekülleri hareketlenir ve genişler. Soğumasıyla tekrar gaz moleküllerinin arasındaki mesafe azalır. Böylece gaz molekülleri bakımından yoğunlaşır. 

Yumurta kavanoza nasıl girdi?

Gerekli malzemeler:

-İyi pişmiş yumurta

-Yumurtanın neredeyse geçeceği büyüklükte bir kavanoz veya herhangi bir cam kap
-Sıcak su


                                                                          


Kavanoz sıcak suyun içinde bir süre bekletilerek ısınması sağlanır. Bir bez yardımıyla, sıcak suyun içinden alınır ve soyulmuş yumurta üzerine yerleştirilir. Kavonozun içindeki havanın soğumasıyla birlikte, içindeki hava büzülmeye başlar ve yumurtayı içine çeker.

Su bardağın içine nasıl doldu?

Gerekli malzemeler:

  1. Çukur tabak
  2. Su
  3. Gıda boyası veya herhangi bir renklendirici madde
  4. Mum
  5. Büyükçe bardak

Suyu, tabağın içine döküp üzerine çok miktarda gıda boyası ilave edip renklendirdik. Üzerine mumu yerleştirilip, yaktık. Bardağı, hafif eğik bir şekilde bir süre bekletip, mum sönmeye yakın, bardağı kapattık. Mumun sönmesiyle soğumaya başlayan hava, büzülür ve hacmini tamamlamak için suyu bardağın içine çeker.

Sonunda iki deneyi de Taylan’a rağmen tamamlayabildik. Her şeye müdahale söz konusu. Keşke ekstra bir fotoğraf çeken olsa da bir de kamera arkasını görüntüleye bilsem.:) 

Bunlar da ilginizi çekebilir:

Köpük Şelalesi !

Uzun zamandır yapmayı planladığım bir deneyi, malzemelerini bulamadığım için yapamamıştım. Sonunda  kolayca bulunabilecek malzemelerle yapılanı bulunca neredeyse sevinçten havalara uçtum. Malzemeleri biraz değiştirerek köpük şöleni yaratmayı başardık. 

Malzemeler:

  • 500 mL’lik plastik su şişesi
  • 2 adet %9 ‘luk  hidrojen peroksit. (Saç boyalarının içinden çıkanlar. Ayrı da satılıyor)
  • Bulaşık deterjanı
  • Gıda boyası
  • 2 paket toz maya
  • Sıcak su
  • Kaşık
  • Büyükçe bir kap

Plastik su şişesine iki adet %9′luk hidrojen peroksit içeren sıvıyı boşalttık.

Göz kararı bulaşık deterjanı ve biraz gıda boyası ilave ettik. Ben

sıvı gıda boyası bulamadığım için toz kullandık ama sıvısı daha kullanışlı. 

İki paket toz mayayı yarım bardak sıcak suya ilave edip yaklaşık 1 dakika karıştırdık. Bu karışımı hızlı bir şekilde plastik şişedeki karışımın içine döktük.

Veeee.. işte köpük şöleni……

Son aşamayı büyüklerin yapması daha güvenli olur. Biz yaparken herhangi bir tehlikeli durum olmadı ama daha yüksek peroksit yüzdesi ile yapılırsa tahriş edici olabilir. Bu deneyi laboratuvar ortamında yapılırsa daha etkileyici olabilir. Laboratuvarda,  % 30′luk hidrojen peroksit ve potasyum iyodür kullanılır. Gaz ve ısı çıkışı nedeniyle dikkatli olmakta fayda var.  Bizim yaptığımız deneyde böyle bir tehlike yok.

Biraz da teorik bilgi :)

Bulaşık deterjanını köpük yapıcı madde olarak kullandık. Köpük baloncuğunun içini oksijenle doldurmamız gerekir ki köpürme olayı meydan gelsin. Hidrojen peroksit(H2O2), molekülünden bir tane oksijeni kopartırsak  köpük baloncuklarımız için kullanabiliriz. Reaksiyonu hızlandırmak için mayayı katalizör olarak kullandık. Çünkü olayı ne kadar hızlandırırsak , o kadar çok köpük meydana getirebiliriz. Reaksiyon ekzotermik olduğundan bir miktar ısı çıkışı olmaktadır.

Bunlar da ilginizi çekebilir:

Uçan Çay Poşeti!

Bu sene bir türlü ısınmayan havalar, güneş yüzünü gösterse bile içinizi donduran ayaz, çocukları eve hapsetti. Her an dışarı çıkmaya hazır bir şekilde yaşayan oğlum, ne zaman birimizi üzerinde kabanı ile görse, kucağında montu, atkısı ve olmazsa olmazı şapkası ile beliriveriyor yanında. Siz daha ”Noooluyoruz!  diyemeden ayakkabılarını kapının önüne dizmiştir.

Dün de, evde onca şey yapmamıza rağmen sıkıldığımız günlerden biriydi. Çizgi film izlediler, dans ettiler, boyadılar, karaladılar, olmadı da olmadı… Sonunda bir anne olarak, verdim kararı! Bir gösteri deneyi bu sıkıcılıktan kurtulmaya yeterdi. Uçan çay poşeti eğlendirirdi minikleri. Öyle de oldu. Poşet uçunca şaşırdılar.

Bir daha bir dahaaaa…..

Geri sayım başladı. Beş, dört….. dört….  döööörrrttttt !!! Poşet uçamadı. Gülmekten kırıldılar. Neşeleri yerine geldi.Sadece, içi boşaltılmış bir çay poşeti ve çakmak gerekenler ve uçsun çay poşeti.

Not: Dün deneyi videoya çekmiştim. Maalesef, bloğa videoyu ekleyemedim. Bu nedenle deneyi, uçma kısmını gösterebilmek için bugün tekrarladık. Bu sefer de fotoğraf makinesinin hızı yavaş kaldı.:) 

 

Bunlar da ilginizi çekebilir:

GAZETENİN GERİ DÖNÜŞÜMÜ

İlk defa, sonucunun nasıl olacağını tahmin edemediğim, bir deneye başlamıştık. ”Arka Bahçede Bilim” adlı programda kızım görmüş.

” Anne, çok güzel olduuuu!  Hemen hemen, yapmalıyyyyııızzz!! dedi heyecanla.   Her şeyi anında yapmalısınız Sinem için. Sizin işiniz varmış, malzeme lazımmış, önemli değil. Belki de onun yaşındaki, bütün çocuklar böyledir. Bilemiyorum.

Kendisini biraz anlattı deneyi de,ona göre,  gazeteleri parçaladı, su koydu, hamur oldu işte o kadar! Neyse biraz araştırmadan sonra, olayı kavradım , çoğu bilgiler Sinem’in anlattığı şekildeydi.:) Biz de kattık, karıştırdık, süzdük… Sonunda bakın ne oldu!

Önce gazeteyi bir kabın içine, ufak parçalar halinde yırttık. Üzerine , gazeteleri iyice ıslatacak kadar su ilave ettik. İki gün beklettik.Bekleme süresinden sonra gazeteleri bu suyun içindeyken daha ufak parçalara böldük. Tabiri caizse, çorba haline getirdik. Sonra  sıkıp, suyunu attık.

Temiz su ilave edip, blenderla parçaladık. Oluşan karışımı, yarısına kadar temiz su ile doldurduğumuz kabın içine aktardık. Bu aşamada toz boya eklenip renkli kağıt yapılabilir.

Ayrıca sim, kuru çiçek , yaprak da ilave edilip değişik kağıtlar elde edilebilir. Bir tel örgü sayesinde bu karışımdan alınır ve iyice süzülmesi beklenir.

Biz evdeki un eleğeni kullandık.:) Nalburdan satın almak bence gereksiz. Çok hafifçe bastırarak, suyun daha hızlı süzülmesini sağladık.

Saç kurutma makinesinden de yardım almayı unutmadık.:)Üzerine ağırlık koyarak düzgün kuruması sağlanması gerekirken benim sabırsız miniklerin beklemeye tahammülleri olmadığı için kaloriferin üzerinde kurutmak zorunda kaldık.

Sıra geldi süslemeye ve tabii hediye haline dönüştürmeye. Sinem, hediye vermesini çok sever. 

O nedenle ne yaparsa yapsın, bir resim bile olsa, onu bir zarfa koyar, üzerine birkaç çiçek çizer, arkadaşına hediye eder.

Bu çalışmasını da okuldaki en yakın arkadaşlarına hediye etmek için hazırladı.:)

Bunlar da ilginizi çekebilir: